University of Belgrade

Institute for
Multidisciplinary Research

Podaci o projektu

Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne, obrazovne i međugeneracijske perspektive

Back
Oznaka projekta OI179048
Naziv projekta Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne, obrazovne i međugeneracijske perspektive

Rukovodilac projekta Dr Dragica Trivić, vanredni profesor, Hemijski fakultet, Univerzitet u Beogradu
Status IMSI Učestvuje

Finansiranje Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije


Kategorija projekta Osnovna istraživanja (OI)

 

OPIS PROJEKTA

Razlozi za pokretanje ovog multidisciplinarnog projekta viđeni su u potrebi za kritičkom, inovativnom i transparentnom analizom prakse naučnog istraživanja, kao instrumenta razumevanja materijalnog sveta i kao mehanizma kulturne, obrazovne, ekonomske i političke emancipacije. Skorašnja izučavanje naučne prakse sa stanovišta istorijske epistemologije, socijalne teorije i actor-network pristupa u svetu imali su snažan odjek u javnom i političkom životu, pre svega zahvaljujući iscrpnim, ali i provokativnim tretmanima tekućih događaja, počev od problema saznajnog relativizma, kroz ratove nauka tokom devedesetih, pa do intervencija na temu zasnovanosti i moralne odgovornosti naučne ekspertize (genetika, informacione tehnologije, tehnologije nadgledanja, klimatske promene, pandemije). U ovakva istraživanja spadaju i rekonstrukcije naučnog rada, kao izvora vojne, kulturne i socio-političke dominacije razvijenih ekonomija sveta. Uz to, s procesom specijalizacije i uvođenja kompleksnih problema (genom projekat, nano istraživanja, ekonomsko-klimatski modeli), nacionalne institucije i privatne fondacije širom sveta ulažu značajna sredstva za angažovanje kreativnih timova istraživača u cilju “prevođenja” kompleksnih rezultata prirodnih i društvenih nauka za širi kulturni milje. Ovakve inicijative su od vitalne važnosti za razumevanje nauke kao zamajca društvenog razvoja, efikasnog rešavanja nacionalnih problema, ekonomskog prosperiteta i opšte obrazovanosti.

Projekat je koncipiran sa težnjom da se u okviru istraživačkih aktivnosti oformi jezgro multidisciplinarne i internacionalne zajednice istoričara, sociologa, filozofa i antropologa nauka, imajući u vidu spektar disciplinarnih interesa, od biologije i ekologije, hemije i zaštite životne sredine, preko matematike, fizike i informacionih tehnologija, do arhitekture i umetnosti. Uključivanjem međunarodnog tima stručnjaka u ovaj projekat naša naučna, vaspitno-obrazovna i šira javnost pridružiće se i doprineti rezultatima međunarodnoj naučnoj zajednici, koja nauci, tehnologiji i obrazovanju prilazi sa kontekstualnog i konstruktivnog stanovišta. Učesnici projekta će kroz svoj istraživački rad i međunarodne komunikacije poseban naglasak staviti na razumevanje društvenih, kulturnih i teorijskih determinanti razvoja i statusa nauke u skorašnjoj srpskoj istoriji, a u kontekstu regionalnih i globalnih inicijativa. Ovo izučavanje svojevrsne “lokalnosti”, ali i “globalnosti” nacionalnih naučno-tehnoloških aktivnosti, obuhvatiće teme koje se odnose na: 1. razvoj međupovezanosti obrazovnih, naučno-istraživačkih i društveno primenljivih resursa i institucija; 2. identifikovanje naučno-tehnoloških i edukativnih primera koji su u skorašnjoj istoriji (ili u današnjici) dali prepoznatljiv doprinos srpskoj i široj naučnoj zajednici, a koji bi se mogli tretirati kao “adutne” komponente razvoja i, kao takve, koristiti u planiranju investicionih prioriteta; 3. odnos između popularnog i javnog viđenja nauke i stvarnog stanja rada u ranijim i sadašnjim institucijama stvaranja i širenja znanja, počev od škola, preko istraživačkih stanica do visokoškolskih ustanova, instituta, opservatorije i muzeja; 4. istraživanje odnosa između socijalnog i geografskog porekla i prohodnosti u naučno-istraživačkom radu, a u vezi sa pokretanjem pitanja pravednog i demokratskog učešća u obrazovnom i istraživačkom sistemu Srbije u dvadesetprvom veku; 5. razumevanje uticaja skorašnjih državnih, ekonomskih i političkih diskontinuiteta (sankcije, rat, raspad Jugoslavije) na status, aktivnosti i ugled naučnika i naučnica u Srbiji i na prostoru bivše Jugoslavije; 6. istorijsku i teorijsku rekonstrukciju procesa odliva znanja, s ciljem razumevanja i savetodavnog razmatranja metoda integracije dijaspore (u tom pogledu projekat angažuje dva učesnika iz dijaspore koji će koncipirati metodologiju iznalaženja rešenja za ovaj problem); 7. definisanje metoda rada i nacrtnih rešenja na identifikovanju inter-generacijskog disbalansa kulturnog autoriteta u naučnoj sredini, ostvarivanjem komunikacije između članova tro-generacijske naučne zajednice i, posebno, angažovanjem mladog kadra. U metodološkom smislu, učesnici projekta će se aktivno zalagati za analizu i promovisanje savremenih multidisciplinarnih metoda izrade istraživačkih planova i vrednovanja različitih teorijskih postavki, kao i usvajanja integrativnih teorijskih znanja o uticaju nauke i tehnologije u okviru nacionalnih, regionalnih i globalnih kulturnih procesa i konteksta. S obzirom na više-disciplinarnu, međugeneracijsku i međunarodnu strukturu učesnika, radiće se na aktivnom razvijanju kritičkog mišljenja, projektnog razmišljanja i originalnih istraživačkih pristupa problemima. Istraživanjima u oblasti obrazovanja razvijaće se pristupi za formiranje transverzalnih kompetencija mladih, istraživaće se mogućnosti obezbeđivanja razumevanja neophodnosti razvijanja prenosivih znanja i radiće se na podizanju svesti o značaju i značenju istorijskih i teorijskih problema nauke i tehnologije.

U okviru projekta pratiće se razvoj primenjene hemije u Srbiji od pedesetih godina 19.veka do Prvog svetskog rata kroz rad institucija (Državna apoteka, Državna hemijska laboratorija, laboratorija Liceja i Velike škole, Srpsko hemijsko društvo, Rudarska laboratorija i Opštinska laboratorija). Takođe, istraživaće se razvoj prirodnih nauka u Srbiji od pedesetih godina 19.veka kroz naučne i stručne radove naučnika koji su radili u Srbiji, kroz rad stručnih društava i naučnih i stručnih časopisa. Istraživanjima u oblasti obrazovanja ispitivaće se koji je obrazovni kontekst optimalan za razvoj ključnih kompetencija mladih. Komparativnim analizama dokumenata u različitim obrazovnim sistemima u Evropi i svetu prikupiće se podaci o tome kako obrazovni sistemi podržavaju njihov razvoj. Pored toga, kvantitativnim i kvalitativnim istraživanjima ispitivaće se različiti uticaji na razvijanje ključnih kompetencija mladih i na njihovu naučnu i tehnološku pismenost, neophodnu u savremenom društvu. Pratiće se efekti uvođenja istraživačkog pristupa i kreiranja procesa nastave i učenja prema Science – Technology – Society (STS) konceptu na svim nivoima obrazovanja.

Promena pozicije mladih u procesu učenja zahteva i promenu načina evaluacije postignuća. U okviru projekta izvodiće se istraživanja u cilju unapređivanja sumativnog procenjivanja postignuća, uvođenja formativnog procenjivanja i ispitivanja efekata kontinuiranog praćenja napredovanja na razvijanje kompetencija, posebno transverzalnih kompetencija. U ovom smislu, projekat je po svom značaju prvi ovakve vrste u Srbiji i njegova realizacija će rezultirati realnim pomakom profesionalnog i javnog razumevanja fundamentalnog značaja nauke u identitetu i polaritetu Srbije dvadesetprvog veka.


TRAJANJE PROJEKTA

 

Od: 01.01.2011.   Do: 31.12.2014.

 

PARTNERI

 

►Hemijski fakultet, Univerzitet u Beogradu

►Inovacioni centar Hemijskog fakulteta, Univerzitet u Beogradu

►Računarski fakultet Univerziteta Union, Beograd

►Filozofski fakultet, Univerziteta Beograd

►Astronomska opservatorija u Beogradu

 

UČESNICI


RB Učesnik Institucija
1.
Dr Dragica Trivić, vanredni profesorHemijski fakultet, Univerzitet u Beogradu
2.
Dr Zorana Đorđević, naučni saradnikIMSI, Univerzitet u Beogradu
3.
Dr Danica Stojiljković, naučni saradnikIMSI, Univerzitet u Beogradu
4.
Dr Bojan Tomić, naučni saradnikIMSI, Univerzitet u Beogradu
5.
i ostali.